Kontrole oraz utrzymanie placów zabaw

Uwagi ogólne

Bezpieczeństwo dzieci zależy nie tylko od właściwego zaprojektowania placu i doboru urządzeń oraz nawierzchni. Potrzebne są stały nadzór, regularne kontrole, konserwacja i naprawy. Te działania powinien porządkować system zarządzania bezpieczeństwem zgodny z wymaganiami normy PN-EN 1176-7.

Przegląd obejmuje cały teren: urządzenia, nawierzchnie, ścieżki, ogrodzenia, ławki, wejścia i pozostałe wyposażenie. Wyniki kontroli oraz wykonane prace należy dokumentować i przechowywać.

Audyt początkowy

Nowy plac zabaw wymaga kontroli pomontażowej przed udostępnieniem użytkownikom. W przypadku istniejącego obiektu warto rozpocząć współpracę od oceny poziomu bezpieczeństwa i szczegółowej analizy ryzyka.

Taki „raport otwarcia” opisuje stan urządzeń i całego terenu. Pomaga ustalić, co wymaga naprawy, modernizacji, dodatkowego nadzoru lub wyłączenia z użytkowania, oraz zaplanować kolejność działań.

System zarządzania

System opieki nad placem warto wdrożyć już podczas kontroli pomontażowej lub audytu początkowego. Opiera się na dwóch filarach: kompetentnym personelu wykonującym przeglądy, konserwację i naprawy oraz dzienniku placu zabaw, w którym zapisuje się te czynności.

Każda osoba powinna znać swój zakres obowiązków i odpowiedzialności. Należy też wskazać osobę koordynującą cały system. W placówce oświatowej jest to zwykle dyrektor, a w przypadku obiektów samorządowych osoba odpowiedzialna w danej jednostce.

Cztery rodzaje kontroli

Trzy kontrole bieżącego utrzymania opisuje norma PN-EN 1176-7: rutynową wzrokową, funkcjonalną i coroczną główną. Osobną podstawę ma kontrola pięcioletnia obiektów budowlanych, wynikająca z Prawa budowlanego. Kontrola pomontażowa poprzedza oddanie nowego placu do użytkowania.

Rutynowa kontrola wzrokowa

To sprawdzenie ogólnego stanu placu i widocznych zagrożeń: uszkodzeń po aktach wandalizmu, śmieci, ostrych przedmiotów, brakujących elementów oraz ubytków w nawierzchni sypkiej, np. pod huśtawkami. Może ją wykonywać administrator lub wyznaczona i odpowiednio przeszkolona osoba. Wynik należy zapisać w dokumentacji.

UOKiK zaleca kontrolę przynajmniej raz na tydzień. Częstotliwość trzeba dostosować do intensywności użytkowania, pory roku, ryzyka wandalizmu i zaleceń producenta. Na intensywnie użytkowanych obiektach potrzebne mogą być codzienne oględziny. Porządkowanie terenu i wyrównanie nawierzchni nie zastępuje oceny bezpieczeństwa. Czas kontroli zależy od wielkości i wyposażenia placu.

Kontrola funkcjonalna, czyli ocena zużycia

Jest bardziej szczegółowa. Obejmuje działanie i stabilność urządzeń, ich zużycie, ogrodzenie, wyposażenie dodatkowe oraz nawierzchnię. Może ją przeprowadzić administrator lub osoba przez niego wyznaczona, posiadająca wiedzę odpowiednią do zakresu oceny.

Pomocna jest lista kontrolna przygotowana na podstawie instrukcji dostawcy. Przegląd prowadzi się zwykle co 1-3 miesiące, zależnie od potrzeb i dokumentacji urządzeń. Ustalenia, zalecenia oraz wykonane naprawy należy odnotować.

Coroczna kontrola główna

To kompleksowa ocena urządzeń, fundamentów, nawierzchni i całego systemu utrzymania. Uwzględnia zużycie, zmiany związane z warunkami atmosferycznymi oraz wpływ wcześniejszych napraw na bezpieczeństwo.

Kontrolę należy powierzyć kompetentnej osobie niezależnej od projektowania, budowy i bieżącego utrzymania ocenianego obiektu. Zarządca powinien sprawdzić kwalifikacje wykonawcy oraz jego ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Niezależność oceny jest szczególnie ważna, gdy plac pozostaje pod stałą opieką serwisową.

Kontrola pięcioletnia

Urządzenia placu zabaw będące obiektami budowlanymi, w tym obiektami małej architektury, podlegają kontroli okresowej co najmniej raz na pięć lat zgodnie z art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Ocenia się stan techniczny, przydatność do użytkowania, estetykę obiektu i jego otoczenia.

Jeżeli na obiekcie występują instalacje elektryczne lub piorunochronne, kontrola obejmuje także ich stan, połączenia, osprzęt, zabezpieczenia, ochronę przed porażeniem, rezystancję izolacji oraz uziemienia.

Kontrolę budowlaną przeprowadza osoba z uprawnieniami budowlanymi w odpowiedniej specjalności. Badania instalacji elektrycznych i piorunochronnych mogą wykonywać osoby z kwalifikacjami wymaganymi przy dozorze nad eksploatacją odpowiednich urządzeń, instalacji i sieci. Podstawę określa art. 62 ust. 4 i 5 Prawa budowlanego. Kontrola pięcioletnia nie zastępuje bieżących przeglądów i konserwacji.

Wiedza i szkolenia

Osoby wykonujące kontrole i naprawy powinny mieć wiedzę oraz doświadczenie odpowiednie do swoich zadań. Do rutynowych oględzin potrzebne jest przynajmniej podstawowe przeszkolenie. Dla pracowników zarządzających obiektami miejskimi może je zorganizować gmina; zarządca pojedynczego placu może ustalić instruktaż podczas corocznego przeglądu.

Kontrole wzrokowe i funkcjonalne nie muszą być zlecane odpłatnie firmie zewnętrznej, jeżeli wyznaczony personel ma odpowiednie kompetencje. Kontrolę roczną i pomontażową powinna prowadzić osoba niezależna od projektowania, budowy, bieżącego utrzymania i finansowania ocenianego obiektu.

Wdrożenie systemu można zlecić wraz ze szkoleniem lub przygotować we własnym zakresie. Trzeba jasno przypisać zadania, poinformować o nich pracowników i przechowywać dokumenty potwierdzające szkolenia oraz kwalifikacje.

Dokumentacja i procedury

Dobrze zorganizowany system zarządzania pozwala ustalić, co sprawdzono, kto wykonał pracę i które zalecenia pozostają do realizacji. Powinien obejmować:

• Analizę ryzyka urządzeń i całego placu podczas kontroli pomontażowej lub audytu otwarcia.
• Udokumentowane wyniki analizy ryzyka i wykonanie zaleconych działań zaradczych.
• Ponowną analizę ryzyka podczas corocznych kontroli.
• Zaświadczenia o szkoleniach i dokumenty potwierdzające kompetencje personelu.
• Plan kontroli i harmonogram konserwacji dopasowane do urządzeń oraz nawierzchni.
• Spis wyposażenia: nazwę, numer identyfikacyjny, typ i producenta każdego urządzenia.
• Plan placu z zaznaczonym rozmieszczeniem urządzeń.
• Procedury na wypadek pożaru, wypadku lub awarii oraz wzór protokołu rejestracji zdarzeń.
• Protokoły przeglądów, napraw i konserwacji potwierdzające rzeczywiste wykonanie zaplanowanych działań.
• Dokumentację w jednym miejscu, w tym wyniki kontroli prowadzonych przez instytucje publiczne.

Dokumentację można uporządkować w elektronicznej Książce Placu Zabaw, z opisami, zdjęciami i historią prac. Zobacz, jak pomagamy w prowadzeniu książki i stałej opiece technicznej.